Αυτό είναι το αρχοντικό Σ. Ανάργυρου στις Σπέτσες που θα αποκατασταθεί

Δημήτρης Μπαλής

Το αρχοντικό του ευεργέτη των Σπετσών, Σωτηρίου Ανάργυρου, ένα εξαιρετικό αρχιτεκτονικά, διώροφο νεοκλασσικό και λιθόκτιστο σπίτι, το οποίο στεγάζει το Πνευματικό κέντρο των Σπετσών, πρόκειται να αποκατασταθεί.

Η Περιφέρεια Αττικής, μέσω τριμερούς προγραμματικής σύμβασης με Υπουργείο Πολιτισμού και το Ιδρυμα «Αναργύρειος και Κοργιαλένειος Σχολή Σπετσών» Α.Κ.Σ.Σ., πρόκειται να δώσει 2,5 εκατ. ευρώ για την αποκατάσταση του αρχοντικού και τη δημιουργία ενός σημαντικού πολιτιστικού πόλου για τη φιλοξενία εκθέσεων και συναφών δράσεων.

Στο πλαίσιο της πανηγυρικής εκδήλωσης πραγματοποιήθηκαν και τα εγκαίνια του κτιρίου «Δ», που εκσυγχρονίστηκε και μετατράπηκε σε ξενώνα με  επιδοτήσεις του Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων.

Τόσο τα εγκαίνια, όσο και η υπογραφή της σύμβασης, η οποία έγινε από τον περιφερειάρχη Αττικής Γ. Πατούλη και τον πρόεδρο του Ιδρύματος  Π. Πετρακόπουλο, πραγματοποιήθηκαν παρουσία του υφυπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Κ. Κατσαφάδου,  του δημάρχου Σπετσών Π. Λυράκη,  και άλλων επισήμων.

«Ενα στολίδι των Σπετσών, που για περισσότερα από 20 χρόνια είχε αφεθεί στην εγκατάλειψη και τη φθορά, περνά σε μια νέα εποχή και μετατρέπεται σε πολυχώρο πολιτισμού και εκθέσεων. Γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η οικία Αναργύρου, του μεγάλου αυτού εθνικού ευεργέτη, έχει χαρακτηρισθεί ως έργο τέχνης και ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο, καθώς παρουσιάζει ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό και μορφολογικό ενδιαφέρον, ενώ αποτελεί αξιόλογο και αντιπροσωπευτικό δείγμα αστικής αρχιτεκτονικής των αρχών του 20^ου αιώνα. Για εμάς ο πολιτισμός δεν είναι πολυτέλεια, ούτε πάρεργο. Αντιθέτως, αποτελεί βασικό στοιχείο του στρατηγικού σχεδιασμού μας, ένα κοινωνικό δημοκρατικό αγαθό, το οποίο πρέπει να είναι άμεσα και ελεύθερα διαθέσιμο σε κάθε πολίτη, χωρίς αποκλεισμούς και εξαιρέσεις».

Τα έργα στο κτήριο της οικίας Σωτηρίου Αναργύρου, ιδιοκτησίας του Ιδρύματος «Αναργύρειος και Κοργιαλένειος Σχολή Σπετσών», περιλαμβάνει:

• Επισκευή του κτιρίου από δομικής πλευράς, συμπεριλαμβανομένης και της απαιτούμενης ενίσχυσης του φέροντα οργανισμού.
• Παρεμβάσεις εκσυγχρονισμού (πυρασφάλεια, εξυπηρέτηση ΑΜΕΑ κτλ).
• Αποκατάσταση του διακόσμου του εξωτερικού περιβλήματος του κτιρίου.
• Αποκατάσταση του διακόσμου του ισογείου και του κλιμακοστασίου του κτιρίου.
• Προστασία του διακόσμου του ορόφου του κτιρίου.
• Τοποθέτηση ελαφρών αναστρέψιμων κατασκευών για την αξιοποίηση του ορόφου ως χώρου εκθέσεων.
• Εκσυγχρονισμός των Η/Μ εγκαταστάσεων του κτιρίου.
• Προσθήκη ημιυπαίθριου χώρου εκθέσεων, σε συνδυασμό με τον εξωραϊσμό του μεγάλου τοίχου του όμορου κινηματογράφου.
• Αποκατάσταση, συντήρηση και εκσυγχρονισμός του περιβάλλοντος χώρου του κτηρίου.

Ο Σωτήριος Ανάργυρος γεννήθηκε στις Σπέτσες το 1849, με καταγωγή από την ένδοξη  σπετσιώτικη γενιά των Αναργυραίων.

Υπήρξε η σπουδαιότερη προσωπικότητα των Σπετσών του τελευταίου αιώνα. Ενσάρκωσε τον κλασικό τύπο του νέου Ελληνα μετανάστη.

Από νεαρός ταξίδεψε σε: Κωνσταντινούπολη, Ρουμανία, Αίγυπτο, Γαλλία και Αγγλία, όπου ασχολήθηκε για πρώτη φορά με τα καπνά.

Το 1883 ο Ανάργυρος, μεταναστεύει στη Νέα Υόρκη και προσλαμβάνεται στη μεγάλη καπνοβιομηχανία του Αμερικανοεβραίου Τόμσον, την οποία και στο τέλος κληρονομεί μετά την υιοθεσία του από τον μεγαλοβιομήχανο. Ο Ανάργυρος κτίζει έναν πραγματικό εμπορικό καλοσσό στο χώρο των καπνών και επεκτείνεται σχεδόν σ’ όλη την αμερικανική αγορά.

Το 1894 επιστρέφει για πρώτη φορά στις Σπέτσες, ενώ τον επόμενο χρόνο, στην επάνοδό του, γνωρίζει ­και λίγο αργότερα παντρεύεται­ την δεύτερη εξαδέλφη του Ευγενία Θ. Αναργύρου. Το ζεύγος γυρίζει στην Αμερική, για τρία ακόμη χρόνια. Η νοσταλγία όμως της γυναίκας του για τις Σπέτσες εξαναγκάζουν τον Ανάργυρο να πουλήσει τις επιχειρήσεις του στην Αμερική και να εγκατασταθεί στις Σπέτσες.

Από την πώληση της καπνοβιομηχανίας του και μόνο εισέπραξε τότε το ιλιγγιώδες ποσό των 650.000 δολαρίων.

Η επιστροφή του Αναργύρου στο νησί είναι η αρχή της ανάπτυξης των Σπετσών.

Η εμπορική του δραστηριότητα συνεχίζεται στην Ελλάδα, οι Σπέτσες όμως αποτελούν το επίκεντρο των ενεργειών του.

Το 1904 τελειώνει η ανέγερση πολυτελούς αρχοντικού, νεοκλασικού ρυθμού, στο κέντρο της πόλης. Το 1907 κατασκευάζει, με δικά του έξοδα, το πρώτο υδραγωγείο του νησιού.

Το 1913-­14 η προσφορά του μεγάλου ευεργέτη προς το νησί είναι μεγάλη. Πρώτον αγοράζει μεγάλη έκταση την οποία αναδασώνει, δημιουργώντας έτσι και πάλι το πευκοδάσος των Σπετσών που κινδύνευε τότε με αφανισμό εξαιτίας της ανεξέλεγκτης ξύλευσης και καλλιέργειας, δεύτερον ανοίγει περιφερειακούς δρόμους στο νησί και τρίτον κατασκευάζει το ξενοδοχείο «Ποσειδώνιο», που έδωσε μεγάλη τουριστική ώθηση στις Σπέτσες και ανέδειξε το νησί σε παραθεριστικό κέντρο των ανώτερων κοινωνικών στρωμάτων. Βασιλιάδες, πρίγκιπες, πρωθυπουργοί και εξέχουσες προσωπικότητες απ’ όλο τον κόσμο βρίσκονταν κάθε καλοκαίρι στις Σπέτσες, φιλοξενούμενοι του εξαίσιου αυτού ξενοδοχείου που ακόμα και τώρα παραμένει πρότυπο φιλοξενίας.

Tο 1927 γίνεται η έναρξη της Αναργυρείου και Κοργιαλενείου Σχολής Σπετσών, η οποία ήταν η μεγαλύτερη προσφορά του εθνικού ευεργέτη και πραγματικά ανέβασε το πολιτιστικό επίπεδο του νησιού.

Η Σχολή, όπως είναι γνωστή στις Σπέτσες, υπήρξε ένα από τα καλύτερα πρότυπα κολλέγια της χώρας αν όχι των Βαλκανίων.

Εκτός από τις προσφορές του προς το νησί, σημαντικές είναι και οι δωρεές του προς το κράτος για την αγορά αεροπλάνων, που χρησιμοποιήθηκαν στους Βαλκανικούς Πολέμους. Το 1912 έδωσε 40.000 δραχμές για την αγορά τους και ακόμα 100.000 δραχμές υπέρ των αναπήρων πολέμων.

(Πηγή: www.akss.gr)