Ιστορίες για τον καθρέφτη οπισθοπορείας

Επιμέλεια: Δημήτρης Μπαλής

Δεν είναι και τόσο εύκολο να πάει κάποιος στο μουσείο Mercedes-Benz, αλλά όταν τα καταφέρει, θα μπορέσει να απολαύσει μοναδικά εκθέματα που εξιστορούν την ιστορία της αυτοκίνησης, με ιδέες που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτοκίνητα παραγωγής, αλλά και σε πρωτότυπα, που δεν κυκλοφόρησαν ποτέ.

Εχω επισκεφθεί αρκετά μουσεία και έχω εκπλαγεί από τις εφευρέσεις μηχανικών και σχεδιαστών.

Δεν έχω επισκεφθεί ακόμα το μουσείο της Mercedes-Benz, αλλά πληροφορήθηκα ότι διαθέτει 160 οχήματα και συνολικά 1.500 εκθέματα, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζει η ενότητα «33 Extras», με αξεσουάρ και λεπτομέρειες του αυτοκινήτου, που πράγματι ξεχωρίζουν κι έχουν τη δική τους ιστορία.

Ένα από αυτά τα εκθέματα, είναι ο καθρέφτης που καταγράφει την κίνηση πίσω από το αυτοκίνητο ή όπως αποκαλείται καθρέφτης οπισθοπορείας, που χρησιμοποιείται τόσο όταν κινείσαι για να βλέπεις τι γίνεται πίσω σου, αλλά και όταν θέλεις να κάνεις όπισθεν.

Παραθέτουμε, λοιπόν, ορισμένες ιδιαίτερες ιστορίες για τον καθρέπτη οπισθοπορείας:

1 – Πίσω ορατότητα: Στις πρώτες μέρες των αγώνων αυτοκινήτου, η Βρετανίδα οδηγός αγώνων, δημοσιογράφος και συγγραφέας Dorothy Levitt, έδωσε συμβουλές στους αναγνώστες της: οι γυναίκες οδηγοί πρέπει πάντα να έχουν μαζί τους έναν καθρέφτη χειρός και θα μπορούσαν «περιστασιακά να σηκωθούν για να δουν τι είναι πίσω τους». Με αυτόν τον τρόπο, η κυκλοφορία πίσω από το αυτοκίνητο θα μπορούσε να παρακολουθείται κατά την οδήγηση, ενώ το όχημα θα μπορούσε να ελέγχεται με περισσότερη ασφάλεια. Στην ιδανική περίπτωση, ο καθρέφτης χειρός πρέπει να είναι «αρκετά μεγάλος για να είναι πραγματικά χρήσιμος και είναι καλύτερα να έχει λαβή».

2 – Εμπειρία: Αυτή η υπόδειξη βρίσκεται στο βιβλίο της Levitt «The Woman and the Car: A Chatty Little Handbook for All Women Who Motor or Who Want to Motor», το οποίο κυκλοφόρησε το 1909. Το βιβλίο, περιείχε συμβουλές με μεγάλη πρακτική σημασία καθώς η γεννημένη το 1882 στην Αγγλία, ήταν πρωτοπόρος των γυναικών οδηγών και επιτυχημένη οδηγός αγώνων. Μάλιστα, τον Απρίλιο του 1903, ήταν η πρώτη γυναίκα στη Μεγάλη Βρετανία που συμμετείχε σε αγώνα αυτοκινήτου σημειώνοντας πολλές νίκες σε όλη την Ευρώπη, τα επόμενα χρόνια.

Mercedes-Benz 170 Cabriolet C (W 15) Baujahr 1931, mit Rückspiegel am oberen Rand der Windschutzscheibe.
Mercedes-Benz 170 Cabriolet C (W 15) built in 1931, with a rear-view mirror at the upper edge of the windscreen.

3 – Στο δρόμο και στους αγώνες: Όσο πιο πυκνή και ταχύτερη έγινε η κυκλοφορία, τόσο πιο χρήσιμος ήταν ένας καθρέφτης για τον έλεγχο του τι γινόταν πίσω. Ετσι, είχε περισσότερο νόημα αντί να παίρνεις τον καθρέπτη στο χέρι, να είναι μόνιμα εγκατεστημένος στο αυτοκίνητο. Στις αρχές του 20ού αιώνα, πολλές ιδέες προέκυψαν σχετικά με το πώς θα μπορούσε να τοποθετηθεί μόνιμα ένας καθρέφτης για την πίσω κίνηση, μέσα ή έξω από το αυτοκίνητο. Ο πρώτος οδηγός αγώνων που χρησιμοποίησε έναν σταθερό καθρέφτη σε αγώνα, ήταν ο Αμερικανός Ray Harroun. Με τη βοήθεια αυτής της καινοτόμου λεπτομέρειας, κέρδισε τον πρώτο αγώνα 500 μιλίων στην Ινδιανάπολη το 1911. Χάρη στον καθρέφτη του, ήταν ο μόνος οδηγός που μπορούσε να απαλλαγεί από έναν άλλο οδηγό, ο οποίος έπρεπε να γυρίζει το κεφάλι για να παρακολουθεί τι συνέβαινε πίσω.

Mercedes-Benz 300 SE „Heckflosse“-Limousine (W 112) mit einem auf dem Kotflügel montierten Seitenspiegel.
Mercedes-Benz 300 SE “Tailfin” saloon (W 112) with a side mirror mounted on the wing.

4 – Μέσα και έξω: Ο καθρέφτης οπισθοπορείας, έγινε βασικός εξοπλισμός μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Υπήρχαν δύο παραλλαγές: ο εσωτερικός καθρέφτης στερεωμένος στην πλευρά του οδηγού και οι εξωτερικοί πλευρικοί καθρέφτες. Η σημερινή τοποθέτηση καθρεφτών αναπτύχθηκε με την πάροδο του χρόνου. Στην Mercedes-Benz 300 SL «Gullwing» (W 198) που κυκλοφόρησε το 1954, για παράδειγμα, ο εσωτερικός καθρέφτης δεν βρισκόταν στο επάνω άκρο του παρμπρίζ, αλλά ήταν τοποθετημένος στο ταμπλό – όπως και στο αγωνιστικό αυτοκίνητο με το ίδιο όνομα (W 194), από το 1952. Επίσης, τα μοντέλα πολυτελείας «Tailfin» της σειράς W 111/112 (1959 έως 1968), έφεραν εξωτερικούς καθρέφτες τόσο στα μπροστινά φτερά όσο και στις πόρτες.

Mercedes-Benz 300 SL „Gullwing“ (W 198) mit klappbarem Lenkrad für ein einfacheres Einsteigen sowie einem auf dem Armaturenbrett montierten Rückspiegel.
Mercedes-Benz 300 SL “Gullwing” (W 198) with a folding steering wheel for easier entry and a rear-view mirror mounted on the dashboard.

5 – Ορατότητα και εμφάνιση: Οι εξωτερικοί καθρέφτες βελτίωσαν αρχικά μόνο την ορατότητα του οδηγού, ωστόσο συνεισέφεραν και στην εμφάνιση. Το 1998, η S-Class είχε ενδείξεις LED για πρώτη φορά στα περιβλήματα των εξωτερικών καθρεπτών. Οι λυχνίες LED ήταν τοποθετημένες με τέτοιο τρόπο, ώστε να αναβοσβήνουν ορατά τόσο προς τα εμπρός και προς τα πλάγια.

6 – Κανονισμοί: Λόγω της σημασίας τους στην οδική ασφάλεια, καταρτίστηκαν κανονισμοί για καθρέφτες οπισθοπορείας. Στη Γερμανία, οι εξωτερικοί καθρέφτες στα φορτηγά, στην πλευρά του οδηγού, είναι υποχρεωτικοί από το 1925. Ο συνδυασμός εσωτερικών και εξωτερικών καθρεπτών εντάχθηκε στους γερμανικούς κανονισμούς αδειοδότησης κυκλοφορίας για επιβατικά αυτοκίνητα από το 1956, και στη Μεγάλη Βρετανία ήταν υποχρεωτικοί από το 1978. Πλέον, εδώ και δεκαετίες είναι στάνταρ και ο δεύτερος εξωτερικός καθρέφτης.

Mercedes-Benz S-Klasse der Baureihe 220, Blinker mit 18 Leuchtdioden integriert in das Gehäuse des Außenspiegels. Foto aus dem Jahr 1998.
Mercedes-Benz S-Class of the 220 model series, showing the indicator with 18 LEDs integrated in the housing of the exterior mirror. Photo from 1998.

7 – Κάμερες αντί για καθρέφτες: Η αναστροφή ενός αυτοκινήτου και η οπίσθια κάλυψη είναι μια δύσκολη υπόθεση, επειδή η γωνία του καθρέφτη δεν επιτρέπει λεπτομερή προβολή της απόστασης μεταξύ του πίσω μέρους του αυτοκινήτου και τυχόν εμποδίων. Η Mercedes-Benz, έδωσε λύση με το PARKTRONIC που χρησιμοποιεί υπερήχους για τη μέτρηση της απόστασης, ενώ το αυτοκίνητο είναι σταθμευμένο. Κυκλοφόρησε το 1995 και έκανε το ντεμπούτο του στη σειρά 140 S-Class. Και στη συνέχεια, το 2005, η κάμερα οπισθοπορείας παρουσιάστηκε στην S-Class και η εικόνα εμφανίστηκε απευθείας στην οθόνη στο ταμπλό. Στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και τον Καναδά, για παράδειγμα, οι κάμερες οπισθοπορείας είναι υποχρεωτικές για τα νέα επιβατικά αυτοκίνητα από το 2018. Στην Ιαπωνία, θεσπίστηκε νόμος, ήδη από το 2016, που επιτρέπει τον προσανατολισμό χρησιμοποιώντας κάμερες και οθόνες αντί για το κλασικό καθρέπτη οπισθοπορείας. Η Mercedes-Benz παρουσίασε λύσεις για κάμερες αντί για εσωτερικούς και εξωτερικούς καθρέφτες, ήδη από το 1996 στο ερευνητικό όχημα F 200 Imagination, ενώ το 2019 στο νέο Mercedes-Benz Actros, για πρώτη φορά ένα φορτηγό έφερε το MirrorCam, δηλαδή κάμερες και οθόνες που αντικατέστησαν τους κλασικούς εξωτερικούς.

8 – Καθρέφτης, καθρεφτάκι…: Ένας άλλος καθρέφτης στα σύγχρονα αυτοκίνητα είναι κρυμμένος στο αλεξήλιο του καθίσματος του συνοδηγού. Ωστόσο, δεν προορίζεται ως βοήθεια στην παρακολούθηση της οδικής κυκλοφορίας, αλλά απλώς στην εξυπηρέτηση της ματαιοδοξίας του επιβάτη που κάθεται εκεί. Οι γυναίκες, για παράδειγμα, για να φτιάξουν τα μαλλιά τους, να διορθώσουν το μακιγιάζ ή να βάλουν κραγιόν…