Προς αποκατάσταση ο Σταθμός Καρυάς, τόπος μνήμης, ιστορικής αλήθειας και ανθρώπινης αξιοπρέπειας
- Στο Υπουργείο Πολιτισμού παραχωρήθηκε κατά χρήση ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Καρυάς και ο περιβάλλων χώρος του, από την εταιρεία ΓΑΙΑΟΣΕ Α.Ε., και με την προσωπική συνδρομή του Αναπληρωτή Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, Κωνσταντίνου Κυρανάκη. Η παραχώρηση αποτελεί το πρώτο βήμα για την αποκατάσταση του μνημείου, με σκοπό διατήρηση της ιστορικής μνήμης και την προστασία ενός τόπου με ιδιαίτερο φορτίο για τη νεότερη ιστορία της χώρας.
Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Η παραχώρηση του Σιδηροδρομικού Σταθμού της Καρυάς στο Υπουργείο Πολιτισμού αποτελεί μια πράξη με ιδιαίτερο ιστορικό και συμβολικό βάρος. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας, τίθενται οι βάσεις για την εκκίνηση μιας συστηματικής προσπάθειας αποκατάστασης και ανάδειξης του ιστορικού αυτού τόπου, ο οποίος φέρει ανεξίτηλα τα ίχνη της ναζιστικής θηριωδίας. Ένας τόπος που συνδέθηκε με τραγικές μνήμες της Κατοχής και της εξόντωσης Ελλήνων Εβραίων, μέσω της καταναγκαστικής εργασίας, περνά πλέον σε μια νέα φάση προστασίας, ανάδειξης και ουσιαστικής επανένταξης στη συλλογική συνείδηση. Ήδη το Υπουργείο Πολιτισμού έχει δρομολογήσει την εκπόνηση των αναγκαίων μελετών για την αποκατάσταση του κτηριακού συγκροτήματος. Στόχος μας είναι η μετατροπή του σε έναν επισκέψιμο ιστορικό χώρο, που θα λειτουργεί ως τεκμήριο μνήμης και γνώσης, αναδεικνύοντας τις αξίες της ιστορικής αλήθειας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Το Υπουργείο Πολιτισμού θεωρεί την αποκατάσταση του κτηρίου ιστορικό χρέος του απέναντι στα θύματα της ναζιστικής βαρβαρότητας και την ανάγκη διατήρησης της ιστορικής μνήμης. Με την πρωτοβουλία αυτή διασφαλίζουμε την προστασία του συνόλου του ιστορικού τοπίου, ώστε να αποδοθεί, με τον προσήκοντα σεβασμό, στις επόμενες γενιές, ως τόπος μνήμης, παιδείας και αναστοχασμού. Ευχαριστώ τον Κωνσταντίνο Κυρανάκη για την καθοριστική συμβολή του στην ολοκλήρωση της διαδικασίας».
Από την πλευρά του, ο αναπληρωτής Υπουργός Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης δήλωσε: «Η παραχώρηση του ανενεργού Σιδηροδρομικού Σταθμού Καρυάς στο Υπουργείο Πολιτισμού αποτελεί ένα ουσιαστικό βήμα για τη διάσωση και ανάδειξη ενός τόπου με ιδιαίτερη ιστορική σημασία. Η αποκατάσταση του σταθμού και η διαμόρφωσή του ως εκθεσιακού χώρου διασφαλίζουν ότι η μνήμη των γεγονότων που συνδέονται με την Καρυά θα διατηρηθεί ζωντανή για τις επόμενες γενιές. Ιδιαίτερα, τιμούμε τη μνήμη των Ελλήνων Εβραίων που υπέστησαν καταναγκαστική εργασία στην περιοχή και στη συνέχεια εκτοπίστηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Η ανάδειξη της Καρυάς δεν είναι μόνο ένα έργο πολιτισμού, αλλά μια πράξη ιστορικής ευθύνης απέναντι στην αλήθεια και τη συλλογική μνήμη».
Το 1943, οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής χρησιμοποίησαν Εβραίους άνδρες από τη Θεσσαλονίκη σε καταναγκαστικά έργα για τη διάνοιξη μεγάλης τομής σε βραχώδη πλαγιά, στο πλαίσιο επέκτασης της σιδηροδρομικής γραμμής για στρατιωτικούς σκοπούς. Οι απάνθρωπες συνθήκες εργασίας οδήγησαν στον θάνατο δεκάδες ανθρώπους, στο πλαίσιο της πρακτικής της «εξόντωσης μέσω εργασίας». Η λεγόμενη «Τομή του Βράχου» διατηρείται έως σήμερα ως αυθεντικό τεκμήριο του εγκλήματος αυτού, καταγεγραμμένο και στο ιστορικό φωτογραφικό αρχείο Ρέσλερ. Ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Καρυάς, στο όρος Όθρυς της Φθιώτιδας, χαρακτηρίστηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού ως ιστορικός τόπος, τον Αύγουστο του 2025. Δεν αποτελεί μόνο μια σιδηροδρομική υποδομή του «Λαρισσαϊκού» δικτύου, που λειτούργησε από το 1908, αλλά έναν τόπο άρρηκτα συνδεδεμένο με μία από τις σκοτεινότερες σελίδες της Κατοχής στην Ελλάδα.
Στο πλαίσιο του σχεδιασμού προβλέπονται η προστασία και αποκατάσταση των εναπομεινάντων κτισμάτων, όπως το πέτρινο κτήριο και το πηγάδι της προπολεμικής περιόδου, η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου –συμπεριλαμβανομένων των καταλυμάτων της Βέρμαχτ και των σημείων όπου εργάστηκαν οι Εβραίοι κρατούμενοι– καθώς και η εξασφάλιση της ασφαλούς και οργανωμένης πρόσβασης του κοινού.
