Τι είχαμε και τι χάσαμε στον τουρισμό

Δημήτρης Μπαλής

Αυτά που ξέραμε, μάλλον τα έχουμε ξεχάσει. Το 2019 μπορεί χρονιά να μην είναι πολύ μακριά, ωστόσο τουριστικά και οικονομικά είναι τουλάχιστον 10 χρόνια πίσω.

Και βέβαια, οποιαδήποτε αναφορά γίνεται στο πέρυσι ή το πρόπερσι, είναι, απλά, για στατιστικούς λόγους και όχι για συγκρίσεις. Διότι η κατάσταση που βιώνουμε σήμερα, δεν συγκρίνεται με καμία άλλη.

Σύμφωνα με τα δεδομένα, η πανδημία του κορονοϊού, επέφερε δραστική μείωση της τουριστικής δραστηριότητας σε όλο τον κόσμο και βέβαια στην Ελλάδα.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού εκτιμά ότι η μείωση των εσόδων το 2020 σε σχέση με το 2019, θα υπερβεί το 60% και ίσως πλησιάσει και το 80%. Mέσα σε αυτό το περιβάλλον, ισχυρές απώλειες κατέγραψε και ο ελληνικός τουρισμός. Όμως, η εμπειρία των τελευταίων δεκαετιών έχει δείξει πως ο τουρισμός είναι μια δραστηριότητα που βρίσκεται σε μακροχρόνια ανοδική τάση και ανακάμπτει από τις υφέσεις.

Το 2019, ήταν η χρονιά που ο ελληνικός τουρισμός πέτυχε τις καλύτερες επιδόσεις που είχε ποτέ. Το Ινστιτούτο του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΙΝΣΕΤΕ), αποτύπωσε σε δύο μελέτες του τη σημαντική συμβολή που είχε ο τουριστικός τομέας στην ελληνική οικονομία και την απασχόληση οι οποίες αποστέλλονται για λόγους ενημέρωσης.

Στη μελέτη με θέμα: «Η συμβολή του τουρισμού στην ελληνική οικονομία το 2019», παρατηρούμε ότι:

– Ο τουρισμός συνέβαλε άμεσα στην οικονομία της χώρας με 23,4 δισ. ευρώ (+10,9% ή + 2,3 δισ. ευρώ σε σύγκριση με το 2018) ενώ συνολικά (άμεσα και έμμεσα) συνέβαλε από 51,6 δισ. ευρώ έως 62,1 δισ. ευρώ. Η άμεση δραστηριότητα του τουρισμού αντιστοιχεί στο 12,5% του ΑΕΠ και η συνολική από 27,5% έως 33,1%.

– Η αύξηση της άμεσης συνεισφοράς του τουρισμού εκτιμάται σε 2,3 δισ. ευρώ, όταν η συνολική αύξηση του ΑΕΠ το 2019 ήταν 2,7 δισ. ευρώ.

– Οι ταξιδιωτικές εισπράξεις από τον τουρισμό συμπεριλαμβανομένων των εισπράξεων από τις μεταφορές κάλυψαν το 89% του ελλείματος του ισοζυγίου αγαθών. Οι εισπράξεις αυτές, ισούνται με το 78% των εισπράξεων από τις εξαγωγές όλων των άλλων προϊόντων που εξάγει η χώρα, εξαιρουμένων των εισπράξεων από εξαγωγή πλοίων και καυσίμων.

– Στην αιχμή της τουριστικής περιόδου, οι δραστηριότητες που σχετίζονται με τον τουρισμό αντιστοιχούσαν άμεσα στο 17,1% της απασχόλησης και συνολικά (άμεσα και έμμεσα) μεταξύ 37,6% και 45,2%.

– Ο τουριστικός τομέας, είχε σημαντική επενδυτική δραστηριότητα ύψους 3,2 δισ. ευρώ εκ των οποίων τα 1,2 δισ. ευρώ σε εγχώρια προστιθέμενη αξία.

– Εντυπωσιακή είναι η συμμετοχή του τουρισμού στην οικονομική δραστηριότητα των Περιφερειών της Κρήτης, των Ιονίων Νήσων και του Νοτίου Αιγαίου.

Στη δεύτερη μελέτη με θέμα: «Η απασχόληση στα καταλύματα και την εστίαση και τους λοιπούς κλάδους της ελληνικής οικονομίας, 2010-2019», τα βασικά ευρήματα έχουν ως εξής:

– Η απασχόληση στα καταλύματα και την εστίαση κατέγραψε το τρίτο τρίμηνο του 2019 τον υψηλότερο αριθμό απασχολούμενων (429,2 χιλ.) από το 2010.

– Τα καταλύματα και η εστίαση έφθασαν να αντιπροσωπεύουν το 10,8% της συνολικής απασχόλησης στο τρίτο τρίμηνο του 2019 (από 7,7% το 2010).

– Η μερική απασχόληση στην Ελλάδα, τόσο στα καταλύματα και την εστίαση (17,9%) όσο και στους λοιπούς κλάδους (8,3%) είναι περίπου η μισή σε σύγκριση με τα επίπεδα της ΕΕ-28 (32,6% και 19,5% αντίστοιχα).

– Οι κυριότερες ηλικιακές ομάδες απασχολούμενων στα καταλύματα και την εστίαση προέρχονται από τις ηλικίες 30-44 ετών (τρίτο τρίμηνο 2019: 37,6%), ενώ παράλληλα ο τομέας προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες απασχόλησης σε ομάδες του πληθυσμού που δεν έχουν εύκολη πρόσβαση στην αγορά εργασίας – τρίτο τρίμηνο 2019: 25-29 ετών (17,2%), 45-64 ετών (31,2%) και γυναίκες (48,2%).

– Την περίοδο 2010-2019 παρατηρείται αποκλιμάκωση της ανασφάλιστης εργασίας:

α) Καταλύματα: -33,4%, από 2,1 χιλ. το 2010 σε 1,4 χιλ. το 2019

β) Εστίαση: -39,5%, από 20,5 χιλ. το 2010 σε 12,4 χιλ. το 2019

γ) Λοιποί κλάδοι: -45,5%, από 156,8 χιλ. το 2010 σε 85,5 χιλ. το 2019