Ευρωπαϊκό βραβείο για το ρεπορτάζ του ναυαγίου στην Πύλο

Δημήτρης Μπαλής

Την ευρωπαϊκή διάκριση αναγνώρισε η έρευνα που διεξήγαγε το ελληνικό ερευνητικό ειδησεογραφικό πρακτορείο Solomon σε συνεργασία με την Forensis, τον γερμανικό δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό σταθμό StrgF/ARD, και τη βρετανική εφημερίδα The Guardian.

Η έρευνα αποκάλυψε πώς συνέβη το πιο πολύνεκρο ναυάγιο σκάφους με μετανάστες στη σύγχρονη ιστορία, ως αποτέλεσμα των ενεργειών της ελληνικής ακτοφυλακής. Αποκαλύπτει επίσης ανακολουθίες στην επίσημη εκδοχή των ελληνικών αρχών.

Στην τελετή απονομής που πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα Τύπου Daphne Caruana Galizia του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο συμμετείχαν η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Roberta Metsola, η αρμόδια αντιπρόεδρος Pina Picierno, και η πρόεδρος του Berlin Press Club και εκπρόσωπος των 28 μελών της ανεξάρτητης πανευρωπαϊκής κριτικής επιτροπής Juliane Hielscher,.

Σημειώνεται ότι μεταξύ 3ης Μαΐου και 31ης Ιουλίου 2023 υπέβαλαν τα ρεπορτάζ τους πάνω από 700 δημοσιογράφοι από 27 κράτη μέλη της ΕΕ. Η κριτική επιτροπή προέκρινε 12 από αυτές τις υποψηφιότητες πριν επιλέξει τον τελικό νικητή.

Το βραβευμένο ρεπορτάζ

Η έρευνα εξετάζει σε βάθος τα γεγονότα σχετικά με το ναυάγιο της αλιευτικής μηχανότρατας Adriana στις 14 Ιουνίου φέτος, περίπου 50 ναυτικά μίλια ανοιχτά της Πύλου στη νοτιοδυτική Ελλάδα, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους πάνω από 600 μετανάστες που είχαν αναχωρήσει από τη Λιβύη λίγες μέρες πριν.

Πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 20 συνεντεύξεις με επιζώντες και εξετάστηκαν δικαστικά έγγραφα και πηγές της Ακτοφυλακής. Στα ευρήματα αναφέρονται λεπτομερώς αναξιοποίητες ευκαιρίες διάσωσης και αγνοηθείσες προσφορές για βοήθεια, ενώ σύμφωνα με τις μαρτυρίες των επιζώντων το ναυάγιο προκλήθηκε τελικά από τις προσπάθειες της ελληνικής ακτοφυλακής να ρυμουλκήσει τη μηχανότρατα. Η ελληνική ακτοφυλακή αρνείται ότι έγινε απόπειρα ρυμούλκησης.

Η Forensis δημιούργησε μια προσομοίωση της μοιραίας νύχτας με αλληλεπιδραστική τρισδιάστατη μοντελοποίηση της μηχανότρατας, χρησιμοποιώντας δεδομένα από το ημερολόγιο της ακτοφυλακής και τη μαρτυρία του κυβερνήτη του σκάφους του λιμενικού, καθώς και από δεδομένα εναέριας κυκλοφορίας, δεδομένα θέσης και κίνησης πλοίων, δορυφορικές εικόνες, βίντεο από σκάφη που είχαν προσεγγίσει, και άλλες πηγές.

Οι ομάδες που συμμετείχαν στο ρεπορτάζ είναι οι εξής.

Για την Solomon: Σταύρος Μαλιχούδης, Ηλιάνα Παπαγγελή, Κορίνα Πετρίδη

Για την Forensis: Στέφανος Λεβίδης, Χριστίνα Βαρβία, Γεωργία Σκαρτάδου, Ανδρέας Μάκας, Ebrahem Farooqui, Δημήτρα Ανδρίτσου, Peter Polack, Eyal Weizman, Jasper Humpert, Miriam Rainer, Salma Barakat, Ζακ Ιωαννίδης, Elizabeth Breiner

Για την StrgF/ARD: Armin Ghassim, Sulaiman Tadmory, Timo Robben, Sebastian Heidelberger

Για την The Guardian: Γιώργος Χρηστιδης, Katy Fallon, Λυδία Εμμανουηλίδου και Julian Busch

Το βραβείο

Το βραβείο Daphne Caruana Galizia καθιερώθηκε με απόφαση του Προεδρείου του Κοινοβουλίου τον Δεκέμβριο του 2019, στη μνήμη της Μαλτέζας ερευνήτριας δημοσιογράφου και μπλόγκερ, γνωστής για τον αγώνα της κατά της διαφθοράς, η οποία δολοφονήθηκε σε έκρηξη παγιδευμένου αυτοκινήτου το 2017.

Το βραβείο απονέμεται σε ετήσια βάση στην επέτειο της δολοφονίας για εξαίρετου επιπέδου δημοσιογραφία που προωθεί ή υπερασπίζεται τις βασικές αρχές και αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, η ελευθερία, η δημοκρατία, η ισότητα, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα.